Vissen weten de nieuwe vissluis te vinden!

Sinds 27 januari 2020 is de nieuwe vissluis in Moerasblok 2 volledig operationeel. Tijd om te kijken of deze ook daadwerkelijk functioneert! Hiertoe is een monitoring gestart door Bureau Submers, in opdracht van de Provincie Utrecht. Met behulp van een aanbod- en een monitoringsfuik wordt de werking van de vissluis beoordeeld. De eerste resultaten van de fuikmonitoring suggereren een effectieve werking van de vissluis. Eerste resultaten zijn te vroeg voor een volledig oordeel, maar we reageerden al wel vol trots: “vissen weten de vissluis te vinden!”

Het object bestaat uit een buis (de sluiskamer), welke aan weerszijden is voorzien van een schuifafsluiter. Door middel van lokstromen weten vissen hun weg te vinden naar de vissluis. Doordat de schuifafsluiters om beurten openen en sluiten, kunnen vissen de sluiskamer inzwemmen en vervolgens doorzwemmen tot in het moerasgebied. Het grote voordeel van een vissluis ten opzichte van een vistrap is dat er slechts een beperkte hoeveelheid water voor benodigd is, om voldoende lokstroom te genereren. Hierdoor loopt het moerasblok niet leeg.

De monitoring werkt met een monitorings- en een aanbodfuik. De monitoringsfuik vangt vissen die de vissluis zijn gepasseerd en is bevestigd aan de schuifconstructie aan de moeraszijde. De aanbodfuik is in de Middentocht geplaatst (de watergang waar het moerasblok op afwatert). Deze fuik geeft inzicht in het aanbod aan vis en kan tevens iets ‘zeggen’ over het functioneren van de vissluis. Immers, als er in de monitoringsfuik geen vis wordt gevangen dan kan dat twee dingen betekenen: óf er was geen aanbod óf de vissluis functioneert niet naar behoren.

De verhouding in vangsten tussen aanbodfuik en monitoringsfuik zegt ook iets over het functioneren van de vissluis. Bij deze eerste twee fuiklichtingen waren de vangsten in de monitoringsfuik beduidend hoger dan in de aanbodfuik. Dit betekent dat de vissen de vissluis weten te lokaliseren. Indien de vangsten in de aanbodfuik hoger dan in de monitoringsfuik zouden zijn geweest, dan is het waarschijnlijk dat de vissluis onvoldoende aantrekkingskracht op de vissen uitoefent en dus niet optimaal functioneert.

In de afgelopen drie jaar is hard gewerkt aan de realisatie van Moerasblokken 2 en 3, respectievelijk 13 en 4 ha groot. Het betreffen twee deelprojecten van het overkoepelende project Groot Mijdrecht Noordoost. De vissluis is aangelegd als onderdeel van de realisatie van Moerasblok 2 en draagt bij aan het optimaal functioneren van dit nieuwe stuk moerasnatuur. Voor deze twee nieuwe natuurgebieden heeft BWZ Ingenieurs het VO, DO, bestek en directievoering verzorgd. Bij de ontwikkeling van de vissluis is door ons samengewerkt met Bureau Waardenburg, VOPO Pompen en Machinefabriek. Het is een knap staaltje werk geworden, volledig functionerend op zonnepanelen, dus overal toepasbaar. Het object is aangesloten op het besturingssysteem van het waterschap (Waternet) en via dit systeem instelbaar en te controleren.

Foto: J. Bosveld, Bureau Submers (een paar driedoornige stekelbaarzen met op de achtergrond de vissluis)

Benieuwd wat BWZ ingenieurs voor u kan betekenen?