Sessie Water en Bodem Sturend

Hoe gaan we om met Water en Bodem Sturend?
Op 13 december 2024 hadden wij een aantal mensen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat op bezoek die we lieten zien hoe wij als bureau omgaan met het Water en Bodem Sturend maken in de Ruimtelijke Ordening.

Waarom Water en Bodem Sturend?
In Nederland stuiten we steeds vaker op de beperkingen van het water- en bodemsysteem, zoals daling van de bodem die door de lage waterstanden aanzienlijke schade aan de fundamenten van gebouwen veroorzaken, alsook een toename van het onderhoud aan wegen en spoorlijnen. Ook voldoende en schoon drinkwater is niet meer iets dat vanzelfsprekend is en het voortbestaan van verschillende plant- en diersoorten is bedreigd. De beschikbaarheid en de kwaliteit van water en bodem spelen een cruciale rol in o.a. de scheepvaart, landbouw, energievoorziening, industrie en natuur. In 2022 heeft het kabinet daarom in een brief besloten om water en bodem meer sturend te maken bij ruimtelijke keuzes. Dit betekent dat bij de inrichting van Nederland meer rekening wordt gehouden met waterbeheer en bodemgezondheid. Enkele voorbeelden zijn daarbij:

• meer zoetwatervoorraden
• vermijden van bouwen op plekken die nodig zijn voor waterbeheer, zoals diepe polders en uiterwaarden
• minder stenen in steden voor een gezondere bodem en betere waterafvoer
• hoger grondwaterpeil dat helpt bij droogte
• afremmen bodemdaling
• beperken broeikasgasuitstoot
• waterbesparing door 20% minder drinkwater te gebruiken

Deze maatregelen vragen om samenwerking tussen verschillende partijen, zoals waterschappen, provincies en gemeenten.

Sturende principes helpen bij dilemma’s in projecten
We hebben een aantal projecten gepresenteerd zoals Visie Wormer- en Jisperveld (N2000 veengebied), behoud veenweide Mastenbroek, Regionale Veenweidestrategie provincie Noord-Holland, bloemrijke dijken bij waterschap De Stichtse Rijnlanden en buitendijks bouwen. We zijn het gesprek open en informatief ingegaan en hebben dilemma’s gedeeld waar we in onze projecten tegenaan lopen.

De schaalgrootte en de tegenstrijdige belangen zijn belangrijke aspecten bij veel van de projecten die de nodige uitdagingen geven. Toch biedt Water en Bodem Sturend belangrijke structurerende principes (33) die afwegingen duidelijker maken en helpen om keuzes te maken. Zo wordt bijvoorbeeld het uitgangspunt voor veenweide om de grondwaterstand op 20-40 cm onder maaiveld te houden, steeds vaker als randvoorwaarde opgenomen. Ook het toepassen van een kruidenrijke vegetatie op waterkeringen wordt als een meerwaarde gezien voor de veiligheid en de biodiversiteit, vanwege de betere doorworteling van de grasmat en grotere resistentie tegen droogte door dieper wortelende kruiden.

Het was voor beide partijen een leerzame dag die voor herhaling vatbaar is.